Na przestrzeni wieków powstało wiele niesamowitych budowli. Już od starożytności ludzie starali się tworzyć coraz większe i piękniejsze bryły, mimo iż nie mieli takiej wiedzy i narzędzi, jakie dostępne są dzisiaj.

Architektura sakralna, bogate pałace czy nawet monumentalne grobowce miały odzwierciedlać siłę, znaczenie i wyższość danej jednostki lub społeczności nad innymi. Postawione w różnych epokach cuda architektury do tej pory stanowią wizytówkę danego kraju i ściągają rzesze turystów. Na pierwszy rzut oka zachwycają estetyką i kreatywnością projektanta. Z drugiej strony są namacalnym dowodem rozwoju cywilizacji. Oto kilka przykładów dzieł architektury z różnych epok.

Piramida Cheopsa – tajemnicza nekropolia

Wymieniając wyjątkowe zabytki architektury nie sposób nie zacząć od jednego z najstarszych, czyli znanych wszystkim piramid. Kompleks grobowców powstał dla władców i innych ważnych osobistości starożytnego Egiptu. Piramida Cheopsa, która przetrwała do dziś, była jednym z największych i osiągała wysokość 146,5 m (obecnie ma ok. 139m). Postawiona została w III w. p. n. e. Nie dziwi fakt wznoszenia monumentalnych grobowców w kulturze, która była mocno przywiązana do wiary w życie pozagrobowe. Zadziwiające jest jednak, jak udało się ówczesnym budowniczym postawić bryłę o tak specyficznym kształcie jak stożek, z tak dużą precyzją. Różnice w długościach boków podstawy, osiągających 230 m to jedynie 20 cm. Biorąc pod uwagę, że były stawiane z bloków wapiennych i granitowych, z których najcięższe ważyły nawet 80 ton, jest to naprawdę niezwykłe. Jest to jeden z wielu dowodów na to, że człowiek potrafi, a starożytna nekropolia zasługuje na miano perły architektury.

Petra – cywilizacja zaklęta w skale

Architektura starożytna, poza wspomnianymi piramidami, w dużej mierze kojarzy się z  cywilizacjami Greków i Rzymian. Stawiane przez nich świątynie, amfiteatry czy nawet akwedukty w wielu miejscach zachwycają do tej pory. I choć przez wieki architektura klasyczna była inspiracją dla architektów innych epok, na uwagę zasługuje inne osiągnięcie architektoniczne tego czasu. Petra w Jordanii to przykład tego, że człowiek potrafił wykorzystać ukształtowanie terenu nie tylko w strategii wojennej. Miasto położone w samym sercu Gór es-Szara jest w całości uznawane za cud architektury. W VI w. p. n. e. Petra stała się stolicą państwa, założonego przez Nabatejczyków, którzy pierwotnie byli nomadami. Dzięki położeniu geograficznemu kontrolowali najważniejsze szlaki handlowe, przez co udało im się stworzyć silne, niezależne i bogate państwo. Nic zatem dziwnego, że włożyli tyle wysiłku i funduszy w pierwszą stolicę. W czasach świetności był to pełen kompleks z pałacami, dzielnicami mieszkalnymi, świątyniami i łaźniami. Niestety architektura miejska została praktycznie w całości zniszczona przez trzęsienia ziemi i do dziś zachowały się jedynie grobowce wykute w skale. Niemniej jednak jest to miejsce, które robi wrażenie i warto się tam wybrać.

Hagia Sofia – święte miejsce łączące zachód ze wschodem

Nie da się zaprzeczyć, że przez wieki wyrazem rozwoju cywilizacji była architektura sakralna. Stanowiła również swego rodzaju próbę udowodnienia, która wiara jest „tą właściwą”, a przez to jej wyznawcy górują nad innymi. Jedną z budowli, która miała to udowadniać jest Hagia Sofia. Tą niezwykłych rozmiarów i zachwycającą bogactwem budowlę zaczęto wznosić za panowania cesarza Konstantyna Wielkiego w IV w. n. e. Jednak swój obecny kształt osiągnęła dopiero za panowania cesarza Justyniania w VI w. Podobnie jak samo miasto, Hagia Sofia ma burzliwą historię. Od powstania do zajęcia Konstantynopola przez Turków służyła jako kościół. W 1453 roku przemianowano ją na meczet. Taka sytuacja trwała do 1934 roku, kiedy to decyzją Mustafy Kemala stała się muzeum, by niespełna wiek później (w 2020 roku) ponownie stać się meczetem. Charakterystycznym elementem Hagii Sofii jest kopuła o średnicy 32 m i jej podstawa, składająca się z 40 okien. Ta perła architektury zachwyca również cennymi materiałami, jakich użyto do budowy i dekoracji.

Angkor Wat – Miasto Świątyń

To kolejny przykład, jak ogromne znaczenie miała architektura sakralna. Tym razem z naprawdę dalekiego wschodu. Angkor Wat to kompleks świątynny znajdujący się w Kambodży i zajmujący 163 ha powierzchni. Swoje powstanie zawdzięcza imperium Khmerów, którzy wznieśli go w szczytowym momencie swojego panowania – XII wieku. Budowa trwała około 30 lat i brało w niej udział ponad 50 tys. robotników i kilka tysięcy rzemieślników i artystów. Charakterystycznym elementem całego kompleksu są monumentalne wierze przypominające kwiat lotosu. Natomiast bogate zdobienia, płaskorzeźby i posągi odnoszą się nie tylko do hinduizmu i buddyzmu, ale również historii Khmerów. Warto również nadmienić, że zabytki architektury w Mieście Świątyń to część kompleksu  Angkor, który uznawany jest za największe miasto na świecie sprzed rewolucji przemysłowej.

Katedra Notre Dame – dwa wieki gotyku

XII wiek to również czas, kiedy rozpoczęto budowę jednej z najsłynniejszych katedr na świecie – Notre Dame w Paryżu. Budowa trwała 180 lat i można powiedzieć, że bryła to namacalna historia architektury gotyckiej. Co ciekawe – przed postawieniem katedry znajdowała się tam najpierw celtycka, a potem rzymska świątynia na cześć Jowisza. Obecna świątynia zachwyca rozmiarem i dopracowaniem szczegółów, takich jak charakterystyczna rozeta lub powstałe na samym końcu wieże. Na uwagę zasługują również dzwony znajdujące się w wieżach. Jest ich dziesięć i każdy z nich posiada własne imię. Do dziś używany jest tylko jeden – Emanuel, który jest najstarszy i waży 13 ton.

Taj Mahal – Świątynia Miłości

Najsłynniejsza budowla Indii, upamiętnienie zmarłej żony i jeden z najpiękniejszych zabytków architektury wschodniej XVII wieku – cały Taj Mahal. A do tego dowód, że nie tylko Egipcjanie potrafili wznosić monumentalne grobowce. Chyba każdy zna historię, która wiąże się z powstaniem tej zachwycającej budowli. Władca mogolski Szahdżahan wzniósł ją, jako hołd dla swojej żony Mumtaz Mahal, która zmarła w czasie porodu ich 14 potomka. Piękno Taj Mahal tkwi w trosce o detale i wręcz perfekcyjnej symetrii. Zbudowana na planie kwadratu bryła, jej wieże i wykończenia są tak dopracowane, że budowla z każdej strony wygląda tak samo. Nawet okalający ją ogród podzielony jest na cztery równe części. Nie mniej zachwycające jest wnętrze. Ażurowe wykończenia i lekkie łuki nadają delikatności, wszechobecne mozaiki i ornamenty obrazują główne cechy kultury islamu, a szlachetne kruszce wyrażają bogactwo. Historia architektury nie zna chyba lepszego przykładu połączenia spokoju i potęgi w jednej budowli. Może było to celowe odzwierciedlenie harmonii, jaka według legendy, panowała w małżeństwie mogolskiego władcy.

Sagrada Familia – kamienna natura, która rozwija się do dziś

Nie ma chyba osoby, która nie słyszała o Sagrada Familia. Ale nie każdy wie, że ten niezwykły zabytek architektury secesyjnej jest nadal w budowie. Monumentalny kościół w sercu Barcelony zaczęto wznosić w 1882 roku. Antonio Gaudi, który go zaprojektował, chciał by nawiązywał stylistyką do natury. Dlatego świątynia nie ma kątów i linii prostych, a artysta zmieniał wielokrotnie projekt twierdząc, że świątynia ma naturalnie się rozwijać. Mimo iż od rozpoczęcia budowy style w architekturze się zmieniały, Sagrada Familia kończona jest według pierwotnego zamysłu i faktycznie ewoluuje.

Sydney Opera House – muzyka w dziele sztuki

Sydney Opera House to przykład, jak nowoczesna architektura łączy praktykę z kreatywnością. Wyjątkowa budowla, która niektórym kojarzy się z muszlą, a innym z rozpostartymi żaglami, została otwarta w 1973 roku i nadal jest jednym z najnowocześniejszych budynków na świecie. Opera ma 183 metry długości i 120 metrów szerokości. Wyjątkowy dach budynku osiąga wysokość 60 metrów, a jego szkielet waży ponad 160 tys. ton i pokryty jest ponad milionem specjalnych płytek ceramicznych, które lśnią w słońcu i nie wymagają czyszczenia. Jest to jeden z pierwszych projektów, w których architektura współczesna wykorzystała w konstrukcji beton, żelazo i szkło. Jednak tym co najbardziej zadziwia to wykorzystanie ekologicznych rozwiązań. Klimatyzacja i ogrzewanie opery wykorzystuje wodę morską, pobieraną bezpośrednio z portu, która krąży w rurach o łącznej długości 35 kilometrów. Znajdują się tam również największe organy mechaniczne na świecie – mają ponad 10 tys. piszczałek.

Burj Kalifa – architektura współczesna sięgająca ku niebu

Mimo iż cuda architektury kojarzą się przede wszystkim z budowlami z poprzednich epok, nie można nie przyznać, że architektura współczesna też je tworzy. Jednym z nich jest najwyższy budynek świata – Burj Kalifa w Dubaju. Wysoki na 828 metrów wieżowiec ukończono w 2009 roku i od tamtej pory pobił nie jeden rekord Guinessa (choć niektóre już nieaktualne). Największa liczba pięter, najwyżej położona restauracja, taras widokowy i meczet – to tylko kilka z nich. Budowla została postawiona w zaledwie 5 lat i pochłonęła bagatela 1,5 mld USD. W jednym czasie może tu przebywać 35 tys. osób, przez co Burj Kalifa określana jest niekiedy, jako pionowe miasto. Jest to najwyższy, ale nie jedyny zachwycający wieżowiec na świecie, co wyraźnie wskazuje, że architektura miejska przestała ustępować piedestału sakralnej.

Człowiek zawsze starał się przekraczać granice swoich możliwości i udowodnić, że stać go na więcej. Dowodem tego są cuda architektury rozsiane są po całym świecie. Przedstawione powyżej budowle to jedynie kilka przykładów tego, jak nieograniczona jest ludzka kreatywność. Warto poznać ich więcej.